Jon kompleksowy – atom centralny i ligandy

Arkusz maturalny z chemii rozszerzonej lipiec 2020 Formuła 2015

Jon kompleksowy składa się z atomu centralnego i ligandów. Funkcję atomu centralnego spełniają najczęściej kationy metali. Ligandami są drobiny chemiczne, które łączą się z atomem
(jonem) centralnym wiązaniem koordynacyjnym za pomocą wolnej pary elektronowej atomu donorowego wchodzącego w skład ligandu. Ligandami mogą być cząsteczki obojętne, np.
H₂O, NH₃ , lub aniony, np. Cl , OH.

Powstawanie kompleksu jonu metalu M z ligandami L można opisać sumarycznym równaniem:

M + nLMLn

Indeks n oznacza liczbę ligandów, z którymi łączy się jon metalu.

 

1. Jony kadmu(II) tworzą z anionami jodkowymi jon kompleksowy, w którym przyjmują liczbę koordynacyjną n= 4.

W przedstawionej poniżej konfiguracji elektronowej atomu kadmu w stanie podstawowym podkreśl fragment, który nie występuje w jonie kadmu(II), oraz napisz wzór kompleksu jonów kadmu(II) z anionami jodkowymi.

Jon kompleksowy – atom centralny i ligandy

Wzór kompleksu jonów kadmu(II) z anionami jodkowymi:

 

2. Jony etylenodiaminotetraoctanowe (EDTA) są jednym z najpopularniejszych czynników kompleksujących. Te jony – umownie oznaczone wzorem Y⁴⁻– tworzą kompleks z jonami
magnezu zgodnie z równaniem:

Jon kompleksowy – atom centralny i ligandy

Równowagę reakcji kompleksowania opisuje stała trwałości tego kompleksu β, która wyraża się równaniem:

Jon kompleksowy – atom centralny i ligandy

W temperaturze 25 ºC stała trwałości tej reakcji jest równa 5 * 10⁸.

Zmieszano wodny roztwór zawierający jony magnezu Mg2+ z wodnym roztworem ligandu Otrzymano 1 dm3 roztworu, w którym po ustaleniu się stanu równowagi w temperaturze 25 ºC stężenie jonów MgY²⁻ było równe 1,00 10⁻¹ mol dm⁻³  , a stężenie jonów Y⁴⁻ wyniosło 0,05 10⁻¹ mol dm⁻³ .

 

Oblicz stężenie jonów Mg²⁺ w otrzymanym roztworze (w temperaturze 25 ºC) i rozstrzygnij, czy prawdziwe jest twierdzenie, że praktycznie wszystkie jony Mg²⁺ użyte do sporządzenia roztworu występują w postaci kompleksu MgY²⁻.

 

3. Poniżej przedstawiono wzór jonu kompleksowego, w którym ligandami aniony szczawianowe pochodzące od kwasu szczawiowego (etanodiowego) HOOC–COOH.

Jon kompleksowy – atom centralny i ligandy

Uzupełnij tabelę – wpisz wzór jonu centralnego oraz wzór półstrukturalny (grupowy) jonu, który jest ligandem.

Jon kompleksowy – atom centralny i ligandy

symbole chemiczne pierwiastków

Arkusz maturalny z chemii rozszerzonej kwiecień 2020 Formuła 2015

Wpisz do tabeli symbole chemiczne pierwiastków opisanych niżej.

 

symbole chemiczne  pierwiastków